در اینجا میتونی با یک سینی مسی ساده هم یک سفره زیبا بچینی.
بیایید داستان طولانی‌ترین شب سال را با هم بخوانیم و به هفت هزار سال قبل برگردیم.
وقتی ما به گذشته فکر می‌کنیم، یادمان می‌رود زندگی مدرن امروزی تنها صد و خرده‌ای سال عمر دارد و حال و هوای زندگی در قرن‌های گذشته می‌تواند چه تفاوت‌های اساسی و مهمی با زندگی امروز داشته باشد.
یکی از همین تفاوت‌ها نور و گرما بود. مثلا سه هزار سال به عقب برگردید و فقط یک شب تاریک زمستانی را تصور کنید. مردمِ دوران باستان یا کشاورزی می‌کردند یا دامدار بودند و از این طریق نیازهای خودشان را برطرف می‌کردند و اینگونه کوتاهی و بلندی شب و روز و تغییر فصل‌ها برای آن‌ها اهمیت حیاتی داشت. به همین دلیل با گذر زمان و به دست آوردن تجربه، متوجه این تغییرات شدند و آخرین شب پاییز را به عنوان طولانی‌ترین شب سال شناختند.
شب یلدا
ایرانیان از سال‌ها پیش فاصله‌ی بین آخرین غروب خورشید در پاییز و اولین طلوع خورشید در زمستان را شب یلدا می‌نامیدند و آن را جشن می‌گرفتند. 30 آذر یا 20 دسامبر در تقویم میلادی، کوتاه‌ترین روز و بلندترین شب را در طول سال دارد. اما با شروع زمستان روزها به تدریج طولانی‌تر و شب‌ها کوتاه‌تر می‌شوند. تا عید نوروز که طول شب و روز یکسان شده و به 12 ساعت می‌رسد.
با اینکه پیشینه تاریخچه شب یلدا به حدود هفت هزار سال قبل برمی‌گردد اما در گاهشماری ایرانیان باستان از سال 502 پیش از میلاد و در زمان داریوش یکم بود که این جشن به تقویم رسمی ایرانیان راه پیدا کرد.
یلدا شب اول زمستان و شب آخر پاییز است. در اولین روز دی ماه هر سال، زمین به نقطه انقلاب زمستانی می‌رسد، لحظه‌ای که خورشید به نقطه‌ای خاص از آسمان می‌رسد و فصل زمستان در نیم‌کره‌ی شمالی رسما آغاز می‌شود. در این شب خاص مردم در نیم‌کره شمالی کوتاه‌ترین روز و بلندترین شب سال را سپری می‌کنند و در نیم‌کره جنوبی عکس همین داستان اتفاق می‌افتد. به بیان دیگر طولانی‌ترین شب سال در نیم‌کره‌ی شمالی همزمان است با کوتاه‌ترین شب سال در نیم‌کره‌ی جنوبی. البته ناگفته نماند که این طولانی بودن فقط یک دقیقه با سایر شب‌ها متفاوت است.
ایران سرزمینی بود که در طول سالیان از کشورهای دیگر تاثیر گرفت و همینطور تاثیرات فراوانی نیز بر کشورهای دیگر گذاشت که هنوز هم پابرجاست. یکی از همین تاثیرات که در نوع خودش داستان جالبی دارد، پیوند شب یلدا و میلاد مسیح است.
با اینکه در طول تاریخ، رومیان با ایران سازگاری نداشتند اما مهرپرستی توسط مانویان و نوافلاطونیان در میان مردم این سرزمین رواج پیدا کرد و حتی بسیاری از سزارها و مقام‌های بلندپایه روم نیز به این آیین روی آوردند. کم‌کم رومیان هم تولد مهر و شب یلدا را جشن گرفتند و آن را آغاز سال نو دانستند. آن‌ها این روز را “ناتالیس انویکتوس” یعنی “روز تولد مهر شکست ناپذیر” نامیدند و روز 21 دسامبر را به عنوان روز میلاد میترا (خورشید) انتخاب کردند.
شب یلدا و کریسمس
وقتی کشیش‌ها بعد از رسمی شدن دین مسیحیت نتوانستند از برگذاری این آیین‌ها جلوگیری کنند، شباهت‌هایی مثل تولد مهر توسط دوشیزه‌ای باکره به نام آناهیتا درون غار، باعث شد کلیسا عیسی را جایگزین مهر و مریم را جایگزین آناهیتا کند و یلدا را به عنوان شب میلاد مسیح انتخاب کنند.
تا سده چهارم میلادی، جشن میلاد مسیح در شب اول دی یا همان 21 دسامبر برگذار می‌شد اما به خاطر اشتباهی که مسیحیان در محاسبه کبیسه‌ها مرتکب شدند روز 25 دسامبر به عنوان روز تولد مسیح انتخاب شد و امروز هم مردم این روز را به عنوان میلاد مسیح و کریسمس جشن می‌گیرند.
شب یلدا هم مانند تمام جشن‌ها و مناسبت‌های اصیل ایرانی آداب و ویژگی‌های زیبا و منحصر به فردی دارد. در این شب اعضای خانواده دور هم جمع و با میوه‌ها و غذاهای مخصوص و بگو و بخند شب‌نشینی می‌کنند.
در گذشته خانواده‌ها دور کرسی می‌نشستند و اولین شب زمستان را با ترکیبی از گرمای کرسی و دورهمی خانوادگی صبح می‌کردند. امروز اما سفره جای کرسی را گرفته و مردم با توان مالی مختلف تلاش می‌کنند تا این شب را کنار خانواده خود با شادی بگذرانند و از این فرصت استفاده کنند تا کانون خانواده‌ی خود را گرم نگه دارند.
کرسی یلدا
یکی از نمادهای باستانی این جشن سرو بود. مردم در گذشته این درخت را می‌آراستند و به عنوان نمادی از ایستادگی در برابر سرما می‌شناختند؛ نمادی که می‌توان ریشه‌های آن را در درخت کاج کریسمس دید.
یکی دیگر از رسم‌هایی که به شب یلدا رنگ و بویی خاص می‌دهد، شعرخوانی و تفال به دیوان حافظ است. معمولا بزرگ‌ترها برای اهل خانواده فال می‌گیرند و یا شاهنامه‌خوانی می‌کنند و اینگونه خانواده را به گرمی دور هم جمع می‌کنند.
از این‌ها که بگذریم نوبت خوراکی‌های شب یلدا می‌رسد. در این شب از هندوانه، انار، کدو و سیب گرفته تا آجیل و خشکبار سر سفر گذاشته می‌شود. جالب اینجاست که میوه‌های اصلی شب یلدا طیف رنگی قرمز دارند و انگار نمادی از خورشید هستند و می‌خواهند به گونه‌ای سرمای این شب طولانی را جبران کنند. غذاهای مرسوم این جشن هم لیست رنگارنگی دارد از سبزی پلو با ماهی، زرشک‌پلو، انار پلو، کلم پلوی شیرازی و بسیاری غذاهای محلی و خوشمزه‌ی دیگر. سفره‌ی شب یلدای خانواده‌های ایرانی در هر شهر و استان ویژگی‌های مختص خودش را دارد و همین گستردگی و غنای فرهنگی است که به این جشن‌ها و آیین‌هایی شبیه به این ارزش و معنی می‌دهد.
سفره سنتی
ایرانیان باستان دو موقع از سال را با عنوان چله نامگذاری کردند. و هر چله را به دو دوره بزرگ و کوچک تقسیم کردند. چله اول با شروع تابستان آغاز می‌شود و یک دوره چهل روزه و یک دوره بیست روزه دارد. چله‌ی دوم سال با شروع زمستان آغاز می‌شود؛ چله‌ی بزرگ تا 10 بهمن ادامه دارد و بعد از آن چله‌ی کوچک که مدت آن بیست روز است شروع می‌شود. ایرانیان از این تقسیم‌بندی برای رسیدگی به امور کشاورزی و دامداری خود استفاده می‌کردند.
شب چله
این که چگونه ایرانیان باستان با امکانات آن زمان توانستند یک رخداد نجومی را به درستی شناسایی کنند واقعا جای شگفتی دارد. با اینکه هر سرزمین و فرهنگی ارزش و اهمیت خاص خود را در تاریخ دارد و اشتباه است اگر فرهنگی را برتر از فرهنگ دیگری بدانیم و آن را تقدیس کنیم. اما این را می‌دانیم که آگاهی از هویت تاریخی و ملی این سرزمین به ما کمک می‌کند تا در حفظ و بقای آن موفق‌تر باشیم. شب یلدا یکی از محدود آیین‌های اصیل ایرانی است که هنوز با شور و شوق جشن گرفته می‌شود. و در دل خانواده‌ها خورشید عشق و محبت را روشن می‌کند. تا مردم با تمام مشکلاتی که در زندگی امروز دارند، فرصت یک دورهمی خانوداگی را از دست ندهند و همچنان نزدیک یکدیگر باشند.
